محمد شجاعی جامعهشناس در یادداشتی نوشت: گردشگری سلامت در جهان امروز صرفا سفری برای دریافت خدمات درمانی نیست؛ بلکه حوزهای میانرشتهای است که سلامت، اقتصاد، گردشگری، فرهنگ و مناسبات اجتماعی را به یکدیگر پیوند میدهد، از این منظر استان کرمان با برخورداری از ظرفیتهای درمانی و پزشکی، نیروی انسانی متخصص، تنوع اقلیمی و مجموعهای کمنظیر از جاذبههای تاریخی، فرهنگی و طبیعی، میتواند گردشگری سلامت را به یکی از محورهای مهم توسعه پایدار گردشگری خود تبدیل کند.
اهمیت گردشگری سلامت در کرمان زمانی آشکارتر میشود که آن را بخشی از یک زنجیره اقتصادی و اجتماعی بدانیم، گردشگر سلامت تنها دریافتکننده خدمات درمانی نیست؛ بلکه در طول سفر به خدمات اقامتی، حملونقل، تغذیه، خدمات گردشگری و فرهنگی نیز نیاز دارد، از سوی دیگر همراهان بیمار نیز بخشی از این زنجیره را تشکیل میدهند و میتوانند از ظرفیتهای گردشگری مقصد استفاده کنند، به این ترتیب ورود یک گردشگر سلامت میتواند مجموعهای از کسبوکارها را درگیر کرده و منافع اقتصادی را در بخشهای مختلف توزیع کند.
در سالهای اخیر، ظرفیتهای موجود در کرمان برای توسعه این حوزه مورد توجه قرار گرفته و بر ضرورت ایجاد ساختاری منسجم برای توسعه گردشگری سلامت تأکید شده است، همچنین ظرفیتهای گردشگری تندرستی از جمله چشمههای آب گرم در برخی شهرستانهای استان، در کنار ظرفیتهای پزشکی، امکان تعریف رویکردی جامعتر نسبت به گردشگری سلامت را فراهم میکند.
اما اهمیت این صنعت فقط در شاخصهای اقتصادی خلاصه نمیشود، گردشگری سلامت از منظر جامعهشناسی نیز پدیدهای قابل توجه است؛ زیرا در مرکز آن اعتماد قرار دارد، فردی که برای درمان به شهری دیگر یا کشوری دیگر سفر میکند، پیش از هر چیز باید به کیفیت خدمات پزشکی، نظام ارائه خدمات، اطلاعات دریافتشده و محیط مقصد اعتماد داشته باشد.
بنابراین هر اندازه شفافیت، پاسخگویی، کیفیت خدمات و رفتار حرفهای افزایش یابد، سرمایه اجتماعی و اعتبار مقصد نیز تقویت خواهد شد، از سوی دیگر توسعه گردشگری سلامت میتواند زمینهساز شکلگیری شبکهای از همکاری میان نهادهای مختلف باشد، دانشگاهها و مراکز علوم پزشکی، بیمارستانها، بخش خصوصی، دفاتر خدمات گردشگری، مراکز اقامتی، دستگاههای اجرایی و جامعه محلی، هرکدام بخشی از این زنجیره را تشکیل میدهند.
هماهنگی میان این بازیگران، علاوه بر افزایش کیفیت خدمات، میتواند فرهنگ همکاری و مشارکت اجتماعی را در استان تقویت کند، گردشگری سلامت همچنین فرصتی برای گفتوگوی فرهنگی است، گردشگری که برای درمان وارد کرمان میشود، با مردم، فرهنگ، تاریخ، معماری، غذا، صنایعدستی و سبک زندگی جامعه میزبان نیز مواجه خواهد شد، بنابراین تجربه مطلوب درمانی میتواند به تجربه مطلوب گردشگری و فرهنگی تبدیل شود؛ این ارتباط متقابل، تصویر مقصد را در ذهن گردشگر شکل میدهد و میتواند زمینه معرفی ظرفیتهای کرمان در خارج از استان و حتی در بازارهای بینالمللی را فراهم کند.
از منظر توسعه پایدار، البته باید میان جذب گردشگر و ظرفیتهای واقعی استان توازن برقرار کرد، توسعه گردشگری سلامت بدون تقویت زیرساختها، تکمیل زنجیره خدمات، آموزش نیروی انسانی و مشارکت بخش خصوصی نمیتواند به نتیجه مطلوب برسد، تجربه کرمان نیز نشان میدهد که نبود برنامه منسجم، کمبود برخی زیرساختها و ضرورت تکمیل زنجیره خدمات از جمله موضوعاتی است که باید همزمان مورد توجه قرار گیرد.
نکته مهم دیگر، پیوند گردشگری سلامت با عدالت اجتماعی است، توسعه این حوزه نباید صرفا با هدف جذب گردشگر خارجی دنبال شود؛ بلکه ارتقای کیفیت خدمات، تقویت زیرساختهای درمانی و توزیع متوازن امکانات در سطح استان باید همزمان مورد توجه باشد، توسعه پایدار زمانی تحقق پیدا میکند که منافع حاصل از گردشگری به بهبود کیفیت زندگی جامعه میزبان نیز کمک کند.
کرمان برای دستیابی به جایگاهی شایسته در گردشگری سلامت، نیازمند عبور از نگاه جزیرهای و حرکت به سمت یک نظام هماهنگ و شبکهای است، ایجاد سازوکار مشترک میان حوزه سلامت، گردشگری، سرمایهگذاری و بخش خصوصی میتواند زمینه تدوین برنامهای جامع برای این حوزه را فراهم کند؛ رویکردی که در طرحهای اخیر توسعه گردشگری سلامت استان نیز بر آن تاکید شده است.
در نهایت، گردشگری سلامت را باید فرصتی فراتر از یک فعالیت اقتصادی دید؛ فرصتی برای ایجاد اشتغال، تقویت زیرساختها، افزایش تعاملات اجتماعی، معرفی فرهنگ کرمان و ارتقای جایگاه استان در بازار گردشگری منطقه. اگر این حوزه با محوریت کیفیت، اعتماد، مشارکت، عدالت و حفاظت از منابع توسعه یابد، میتواند بخشی از مسیر کرمان به سوی توسعه پایدار باشد، مسیری که در آن سلامت انسان، رفاه جامعه و رونق اقتصادی نه در برابر یکدیگر، بلکه در کنار یکدیگر قرار میگیرند.
انتهای پیام/
نظر شما